Spreektaal of schrijftaal, wat is het verschil?

We praten elke dag met vrienden, collega’s, familie, maar zodra we iets opschrijven, lijkt het ineens een stuk ingewikkelder. Hoe dat komt? Omdat spreektaal en schrijftaal niet hetzelfde zijn.

Spreektaal, informeel, spontaan en vol emotie

Spreektaal is de taal van hoe we met elkaar praten zonder er veel over na te denken. Zinnen met (soms veelbetekenende) pauzes, korte zinnen, herhalingen en stopwoordjes zijn niet vreemd als je praat. Alles heeft betekenis in spreektaal, ook je lichaamshouding. Als je iets zegt en het daarna verandert, maak dat bij spreektaal niets uit. Je kunt ook iets benadrukken of ondersteunen met gebaren, dat kan in schrijftaal niet. Zelfs de intonatie geeft betekenis aan wat je zegt.

Schrijftaal, doordacht, gestructureerd en nauwkeurig

Bij schrijftaal maak je alles duidelijk met alleen woorden. Het is belangrijk dat de lezers het direct begrijpen, omdat er geen gebaren of toon zijn om iets uit te leggen. In schrijftaal gebruiken we volledige zinnen en een duidelijke structuur zonder herhalingen. Dat wil zeggen dat je meer precies bent tijdens het schrijven. Om ritme en pauzes aan de tekst te geven, gebruiken we leestekens. Ook de toon is belangrijk, gaat het om een formele of informele tekst?

Schrijftaal ligt vast. Iemand kan het morgen, over een jaar of over tien jaar nog lezen. Spreektaal verdwijnt zodra het gezegd is.

Waarom het verschil belangrijk is

Wanneer je het verschil kent, kan het je helpen om beter te communiceren. Wil je verbinding maken tijdens gesprekken of in presentaties, dan gebruik je spreektaal.
Wil jij je boodschap helder en professioneel overbrengen, bijvoorbeeld in e-mails, rapporten of artikelen, dan gebruik je schrijftaal.
Tegenwoordig zie je in blogs, appjes of marketingteksten vaak een mengvorm, schrijftaal met een vleugje spreektaal. Dat voelt menselijk, maar blijft leesbaar.

Stem je taal af op je doel

Kijk naar je publiek. Schrijf of spreek je met vrienden, klanten of lezers? Maak het formeler naarmate je publiek verder van je af staat. Klinkt je geschreven tekst onnatuurlijk als je het hardop leest? Herschrijf het dan.
Taal is geen keurslijf, maar gereedschap. Als jij goed weet welk gereedschap te gebruiken, maakt dat je boodschap sterker.  

Kortom

Spreektaal is de taal van het moment, schrijftaal blijft bestaan. De kunst is om te weten wanneer je welke inzet.