Hoe vereenvoudig je een tekst?

Een eenvoudige tekst hoeft niet simpel te zijn, maar moet wel begrijpelijk zijn. Het voorkomt dat de lezer struikelt over lange zinnen, vaktaal of een onduidelijke opbouw. Juist bij ingewikkelde onderwerpen kan eenvoudige taal helpen om de boodschap goed over te brengen.

Wie is de lezer

Het is belangrijk dat je weet voor wie je schrijft voordat je schrapt of herschrijft. Wat weet je lezer al? Welke vragen heeft hij of zij? Wat is van belang om na het lezen van de tekst te weten, te voelen of te doen? Als dat duidelijk is, bepaal je welke informatie echt nodig is en welke details je kunt weglaten.

Begin met de kern

Veel teksten zijn moeilijk te begrijpen, omdat de belangrijkste boodschap pas verderop in de tekst staat. Draai het om. Start met wat het belangrijkste is. Voeg daarna pas een uitleg, voorbeelden of voorwaarden toe. Zo is direct duidelijk wat je met de tekst wilt zeggen.

Maak zinnen korter en actiever

Lange zinnen maken het lezen en begrijpen vaak ingewikkeld. Het is beter om die zinnen te splitsen in meerdere korte zinnen. Actief schrijven zorgt voor een grotere betrokkenheid van de lezer. Vaak kun je de tekst zo draaien dat je de werkwoorden 'worden', 'zullen' en 'kunnen' zoveel mogelijk weglaat:

In plaats van: Door de buren wordt een nieuwe tuin aangelegd, is duidelijker: De buren leggen een nieuwe tuin aan.
In plaats van: Zij zullen de komende tijd een andere weg nemen, is duidelijker: Zij nemen de komende tijd een andere weg.
In plaats van: Wij kunnen je uitleggen hoe je daar komt, is duidelijker: Wij leggen je uit hoe je daar komt.

Gewone woorden

Probeer zoveel mogelijk 'moeilijke' woorden en vakjargon te vermijden. Schrijf 'nu' in plaats van 'thans' en 'genoeg' in plaats van 'toereikend'. Vereenvoudigen betekent vaak gewone woorden kiezen. Is het toch nodig om een vakterm te gebruiken? Leg die dan kort uit.

Ook de opmaak is belangrijk

Een tekst maak je niet alleen eenvoudiger door overbodige woorden te schrappen en andere woorden te gebruiken, ook de opmaak is belangrijk. Met korte alinea’s, duidelijke tussenkopjes en eventueel opsommingen scant de lezer de tekst en vindt zo snel wat belangrijk is.

Controleer met echte lezers

Om te weten of het duidelijk is, kun je iemand uit de doelgroep vragen om de tekst te lezen. Vraag diegene om kritisch te zijn en te laten weten als iets niet duidelijk is. Ook kun je vragen wat de lezer zelf zou veranderen aan de tekst om het nog begrijpelijker te maken.

Lezer, kern en duidelijke woorden

Wanneer je een tekst vereenvoudigt, maak je vooral keuzes. Denk hierbij aan de lezer, maak de kern van de boodschap duidelijk en gebruik geen ingewikkelde woorden. Je maakt de tekst dan sterker, begrijpelijk en duidelijk leesbaar.